Tel, herhangi bir telli çalgının ürettiği sesi başlatan ilk unsurdur. İki sabit nokta arasında gerilmiş, uzun ve ince bir malzemeden oluşur. Tel kalınlığı, malzemenin kalınlığını ya da çapını ifade eder.

Bir tel; parmakla, yayla veya çekiçle harekete geçirildiğinde, havaya bir frekans grubu yayan titreşim başlatır. Bu frekanslardan biri genellikle diğerlerinin önüne geçer ve buna müzik notası denir. Diğer ince frekanslara ise üst ton adı verilir; bunlar sese tını özelliklerini kazandırır.

Kalın teller pes notalar ya da bas notalar için kullanılır. İnce teller ise daha tiz teller veya daha tiz notalar için kullanılır. Tel gerginliği, çalgı üzerine binen yükü ifade eder. Ağır teller, daha az gerginliği olan hafif tellere kıyasla daha yüksek gerginliğe sahiptir. Ağır teller elde ağır hissettirir. Bunları çalmak için hafif tellere göre biraz daha fazla parmak gücü gerekir. Tel gerginliği, doğrudan telin kalınlığı ve yoğunluğuyla ilişkilidir.

  

Arap udları ile Türk udlarının tel kalınlığı ve gerginlik gereksinimleri arasında fark vardır. Türk udları, Arap udlarına göre daha tiz akort edilir; bu nedenle daha ince, daha düşük kalınlıkta teller kullanılır. Ancak daha tiz akort ederek ud teline daha fazla gerginlik bindirmek gerekir.

Şunu da beğenebilirsiniz: Ud Çalgısı Hakkında Her Şey

Ud Teli Malzemeleri

Ud teli ilk dönemlerde ipekten ya da bağırsaktan yapılırdı. Modern çağda alttaki iki tel çifti 0,55-0,70 ve 0,65-0,80 mm çapında naylondan üretilir. Diğer üç çift ve en üstteki tek tel ise bakır, nikel ve gümüşten yapılmış çok ince bir alaşımla kaplanmış ipekten üretilir.

• İpek: Bir zamanlar Uzak Doğu çalgılarında çok kullanılan, dayanıklı ve doğal bir malzemedir. Maliyetlidir. Teller, lifler birbirine bükülerek yapılır.
• Bağırsak: Geçmişte yaygın olarak kullanılan hayvan bağırsağıdır. Kolay kopar ve çabuk akort kaçırır. Kedi, koyun ve keçi bağırsakları bu tellerin yapımında kullanılabilir. İnce şeritler hâlinde kesilip birbirine bükülmeleri gerekir.
• Naylon: Günümüzde bağırsak ve ipek tellerin yerini alan olağan malzemedir. Naylon dirençli ve sağlamdır, ancak zaman geçtikçe biçimi bozulur. Tek filamanlı teller ya da sargılı teller bulunur.
• Metal: Naylon tellerle birlikte yaygın olarak kullanılır. Parlak ve gür bir ses üretir. Basit bir telden, naylon tel üzerine sarılmış metale kadar çeşitlilik gösterebilir.

Şunu da beğenebilirsiniz: Türk Udu Nasıl Akort Edilir

 

Ud Telleri Nasıl Değiştirilir

Ud tellerini değiştirmek, daha önce hiç yapmadıysanız çok zor görünebilir; ancak aşağıdaki YouTube videomuzla adım adım anlatarak bunu sizin için kolaylaştırmak istiyoruz.

1. Burguyu sonuna kadar gevşeterek ud tellerini boşaltın ve tüm telleri çıkarın. Ardından eşiğe bağlı ilmekleri çözün.
2. Eşiğe yeni bir tel bağlayın. Ud telini eşiğin sol tarafından eşikteki delikten geçirin ve düğüm atar gibi etrafına dolayın. Bunu 1, 2, 3, 4 kez tekrarlayın ve sıkıca çekin. (Daha net anlatım için YouTube videosunu izleyiniz)
3. Ud telinin diğer ucunu ilgili burguya bağlayın. Burguya sarılacak fazla tel kalmaması için yeni teli kesmeniz gerekir. 1, 2, 3 burgu sayın ve ardından teli kesin. (Daha net anlatım için YouTube videosunu izleyiniz)
4. Teli burgunun deliğinden iki kez geçirin. Sabitledikten sonra telinizi sarın. Ud tellerini değiştirdikten sonra udunuzu yeniden akort etmeniz gerekir.

Daha fazla bilgi için lütfen Ud Teli Koleksiyonumuza göz atın.