Kanun Alırken Nelere Dikkat Edilmeli? Kanun Seçim Rehberi

Kanun, geleneksel bir Orta Doğu telli çalgısıdır. Kanun, tellere ya doğrudan parmaklarla ya da parmak yüzüklerine takılan esnek mızraplarla vurularak çalınır. Kanun, icracının dizlerinin üzerine ya da küçük bir sehpaya düz olarak yerleştirilir.Türk müziği söz konusu olduğunda akla ilk gelen çalgılardan biri kanundur. Yatıştırıcı ve dingin tınısıyla kanun, hem solo hem de bir topluluğun parçası olarak çalınabilir. Kanun adı, Arapça kanun sözcüğünden gelir; bu sözcük aslen “kural” ya da “yasa” anlamına gelir. Farklı kaynaklara göre İslam dünyasının erken dönemlerinde kanun, ses sistemlerini ve akustik kurallarını öğretmek amacıyla bir eğitim aracı olarak kullanılmış, çalgı bugünkü adını da buradan almıştır.

Orta Asya'da icat edildikten sonra kanun, Türklerin göçüyle birlikte Anadolu'ya taşınmış, ardından Ermenistan, İran, Arap dünyası gibi farklı bölgelere, hatta Yunanistan gibi batılı ülkelere yayılmıştır. Uzun bir geçmişe sahip olan kanuna, çeşitli kültürlerin farklı hikâyelerinde ve eski masallarında rastlamak mümkündür. Uzunca bir süre başlıca Osmanlı İmparatorluğu'nun Arap bölgelerinde çalınmış, ayrıca özellikle kadınlar arasında çok sevilmiş ve yaygın olarak icra edilmiştir.

Kanunun özellikleri nelerdir?

Kanun telli çalgılar ailesinin bir üyesidir ve yamuk (trapez) biçimindedir. Bu biçim, tellerin boyunu ayarlama işlevi görür. Sol tarafta, çalgıyı akort etmek için kullanılan ve “burgu” adıyla bilinen akort burguları bulunur. Türk kanunu, her biri iki ya da üç telden oluşan 24, 25 veya 26 tel takımından meydana gelir (genellikle toplamda 75 tel eder). 20. yüzyıla kadar tellerin yapımında hayvan bağırsağı kullanılırdı. Günümüzdeki kanun tasarımlarında ise daha dayanıklı olduğu ve bir bakıma daha güçlü bir ses verdiği için naylon teller tercih edilir. Ayrıca kanun, geleneksel rolü olan hanendeye eşlik eden topluluk üyeliğinin yanı sıra, başlı başına bir solo çalgı olarak da giderek daha önemli hâle gelmiştir.

Çalgının sol tarafında ayrıca “mandal” adı verilen özel metal kollar bulunur. Bu özellik 1870'lere kadar mevcut değildi. Ünlü Türk müzikologu Rauf Yekta'ya göre bu özellik çalgıya, icracı belirli bir tel takımının perdesini yükseltmek ya da alçaltmak istediğinde parmağını tellere bastırmaktan başka bir çözüm bulunmadığı için eklenmiştir. Tellerin perdesini değiştirebilme imkânının olmaması, çalgılara mandal eklenmesi ihtiyacını doğurmuştur. Günümüz Türk kanununda icracının çalarken hızla değiştirebileceği, her üç tele karşılık altı ilâ on beş mandal bulunur.

Çalgının sağ ucunda teller, kuzu ya da balık derisinden yapılmış ve “eşik” adı verilen köprünün üzerinden gerilir. Çalgı, oturur vaziyette kucakta tutularak, bağadan yapılmış mızraplarla –her el için bir tane– tellere vurularak çalınır.

Kusursuz kanunu satın almanın püf noktaları

Türk kanunu, Klasik Türk müziğinin en önemli çalgılarından biridir ve diğer bütün çalgılarda olduğu gibi, doğru çalgıyı seçip satın alırken büyük bir dikkat gerekir. Kanunun kalbi mandallardır. Kusursuz bir ses için, ayrıca entonasyon ve akort için mandalların çok sağlam olması şarttır. Eşiğin deri üzerine oturuş biçimi de son derece önemlidir. Çalgı üretilirken sağlam bir yöntem uygulanmazsa eşik ilk konumunu kaybeder ve bu da derinin zarar görmesine yol açar.

Nereden alabilirsiniz?

Bu güzel çalgıyı çalmaya kararlı olanlardansanız, bakmanız gereken ilk yer mağazamızdır. Bu çalgıyı çalmanın eşsiz keyfini yaşamanız için yalnızca el yapımı, profesyonel kanunlar üretiyoruz. İhtiyacınız ne olursa olsun, size yalnızca en iyi kaliteyi ve ince işçiliği sunuyoruz.

Telli çalgılar ailesinin bir üyesi olan Türk kanunu, aslında bir çalgı olarak bilinir. Kanun satın alırken bilinmesinde fayda olan bazı püf noktalarına bakalım.

Eski Mısır arpının soyundan gelen bu çalgı, başlangıçta Arap müziğinin ayrılmaz bir parçasıydı. Türk kanununun gövdesi, her biri üç telden oluşan 24 tel takımından ve üçerli gruplar hâlinde 81 telin gerildiği yamuk biçimli düz bir tabladan meydana gelir. Çalgı, icracının dizlerinin ya da bir masanın üzerine yerleştirilir. Türk kanununun telleri, her elin işaret parmağına takılan birer mızrapla, yani iki mızrapla ayrılır. Çalgının sağ tarafındaki uzun eşik, tınıyı gövdenin içine taşıyan, keçi ya da balık derisiyle kaplı pencerelerin üzerine oturur. Sol tarafta ise her tel takımı, perdede mikrotonal değişiklikler yapmaya yarayan bir dizi küçük pirinç kolun üzerinden geçer.

Kanun her oktavda yalnızca 8 nota barındırdığı için, icracı önce kolları başlangıç makamının dizisini oluşturacak biçimde ayarlar. İcracının başka bir makama geçki yapması gerektiğinde, sol eliyle bazı kolları ileri ve geri almak zorundadır. Hızlı geçkiler, bazı tellerin ayarını geçici olarak yükseltmek üzere sol elin başparmağı kullanılarak da yapılabilir.

Türk kanunu satın alırken bilmeniz gereken ipuçları şöyledir.

• Türk kanununun hangi malzemeden yapıldığı çok önemlidir. Ladin, çınar, kayın, gürgen ya da ıhlamur ağaçları kullanılabilir. Kanunun en belirgin özelliklerinden biri, farklı ağaçlar kullanılarak üretilmesidir. Bu nedenle yapım aşaması oldukça ayrıntılıdır. Aynı zamanda kanunun dışında yer alan süslemelerde farklı malzemeler kullanılabilir. Kapakta kullanılan ağaç sesi etkilerken, kafeslerde kullanılan ağaçlar yalnızca görsel amaçlıdır. Motif kısımlarında ağırlıklı olarak ladin ve kayın kullanılır. Alt kapak ve klavye bölümünde ise ıhlamur yaygındır. Bu aşamada önemli olan, Türk kanunu satın almadan önce malzemeleri ayrıntılı biçimde incelemektir. Ladinden yapılan kanunlar belirli bir ses düzeyini korurken, çınardan yapılan kanunlar bazen dengeyi koruyamayabilir.
• Türk kanunu çalarken dikkat edilmesi gereken etkenlerden biri de göz kontrolüdür. Göz kontrolünün iyi sağlanabilmesi için kanunun rengi büyük önem taşır. Kanunun rengi, yapımında kullanılan malzemenin rengine göre değişir. Burada önemli olan, kanunun gövdesi ile teller arasındaki renk ayrımıdır. Teller saydam olduğu için takip edilmesi hayli güçtür. Takibi kolaylaştıran en büyük etken, gövdenin bir ton koyu olmasıdır. Rengi belirleyen şey, temelde kullanılan malzemedir. Bu durum icracının ustalık düzeyine göre de değişebilir. İcracı Türk kanununda ustalaştıkça bakışları tellerden çok klavyeye kayacaktır. Artık el, tellere refleks hâlinde vurmaya başlar.

• Türk kanununda bir diğer önemli aşama akorttur. Diğer bütün çalgılarda olduğu gibi kanunu doğru akort etmek çok önemlidir. Akordu düzgün yapılmamış bir çalgının doğru tınlaması mümkün değildir. Burada önemli olan, kullanılan burgunun burgu tahtasıyla uyumudur. Son dönemde plastik burgu kullanımı giderek artmıştır. İdeal bir malzemesi olmamakla birlikte, burada önemli olan burguların ve burgu tahtasının aynı işçilikle üretilmiş olmasıdır. Ahşap burgular zamanla kendilerini gevşetip yağladıkları için plastik burgulara göre daha az dayanıklıdır. Ancak bu, her plastik burgunun uzun ömürlü olduğu anlamına gelmez. Dikkat edilmesi gereken nokta, burguların hangi kalitede olduğudur.
• Türk kanunu satın alırken dikkat edilmesi gereken bir başka nokta da mandal seçimidir. Genel olarak 3 tür mandal kullanılır. Krom mandallar sıkça tercih edilse de beraberinde bazı zorluklar getirir. Çok sert bir malzeme olan krom, çekmeyi zorlaştırabilir ve bu da istenmeyen cızırtılara yol açabilir. Mandal malzemesi ne olursa olsun, mandal ne kadar yumuşatılırsa yumuşatılsın tel kesilmesi yine de yaşanabilir. Önemli olan, bunu en aza indiren işçiliği yakalamaktır.
• Türk kanunu alırken göz önünde bulundurulması gereken konulardan biri de mızrap ve yüzük seçimidir. Burada da önemli olan, satın alınan ekipmanın kaliteli işçiliğidir. Bu ekipmanların etkisi çok yüksek olmasa da yine de dikkate alınması gereken önemli bir etkendir.

Şunu da beğenebilirsiniz: https://salamuzik.com/products/professional-turkish-kanun-mk-123