Saz, znany również jako bağlama, jest jednym z najważniejszych instrumentów tureckiej muzyki ludowej. Sala Muzik oferuje modele z krótkim i długim gryfem, saz elektryczny oraz cura, a także profesjonalne ręcznie wykonywane bağlamy od zaufanych lutników ze Stambułu.
Szybki wybór
Rodzina sazu — wybierz właściwy typ
Saz to nie jeden instrument, lecz cała rodzina. Rozmiar i długość gryfu wpływają na zakres tonalny i repertuar.
Długi czy krótki gryf?
Saz z długim gryfem jest starszą, tradycyjną odmianą z 23 progami i pełnym zakresem tureckiej muzyki ludowej. Bağlama z krótkim gryfem powstała w latach 70. XX wieku; mniejszy odstęp między progami ułatwia naukę, choć nieco ogranicza zakres.
| Cecha | Długi gryf | Krótki gryf |
|---|---|---|
| Liczba progów | 23 | 19 |
| Zakres tonalny | Szerszy, dłuższy sustain | Węższy, bardziej skupiony |
| Nauka | Trudniejsza, większe odstępy | Łatwiejsza, bliższe progi |
| Repertuar | Muzyka aşık i tradycyjny folk | Arabeska, muzyka współczesna i akompaniament wokalny |
Co wyróżnia dobry saz?
- Drewno korpusu — najczęściej stosuje się orzech, mahoń, morwę, jałowiec i wenge. Orzech brzmi ciepło, jałowiec jasno, a gęste wenge często występuje w modelach elektrycznych.
- Płyta rezonansowa — standardem jest lity świerk. W modelach koncertowych stosuje się również cedr kanadyjski o ciemniejszej, bardziej złożonej barwie.
- Dokładność progów — interwały tureckiego makamu, w tym koma i bakiye, wymagają bardzo precyzyjnego rozmieszczenia progów.
- Połączenie korpusu z gryfem — powinno być czyste, bez szczelin i śladów kleju.
Krótka historia
Przodkiem sazu jest kopuz — szarpany instrument używany przez ludy tureckie Azji Środkowej od co najmniej 1500 lat. Z czasem rozwinął się w drewniany saz. Anatolijscy poeci aşık wykorzystywali go do opowieści o miłości, tęsknocie, wygnaniu i oporze. W XX wieku pojawiły się modele elektryczne, a tradycję rozwijali m.in. Neşet Ertaş, Ruhi Su i Aşık Veysel.
Najczęściej zadawane pytania
Czy trudno nauczyć się grać na sazie?
Poziom trudności jest umiarkowany. Mikrotonowe progi i technika prawej ręki wymagają ćwiczeń, ale po 6–12 miesiącach regularnej nauki można swobodnie grać pieśni ludowe. Krótki gryf jest łatwiejszy na początek.
Jakich strun używa saz?
Większość sazów ma siedem strun ułożonych w trzy chóry. Grubości różnią się między krótkim i długim gryfem; odpowiednie zestawy znajdziesz w akcesoriach do sazu.
Czy można nauczyć się bez nauczyciela?
Tak, przy systematycznej pracy. Najtrudniejsze jest wyrobienie rytmu prawej ręki, dlatego warto nagrywać ćwiczenia i porównywać je z profesjonalnymi wykonaniami.
Czy wysyłacie na cały świat?
Tak. Każdy saz jest profesjonalnie pakowany w futerał i podwójny karton oraz ubezpieczany na czas transportu.
Jak często wymieniać struny?
Przy okazjonalnej grze co 4–6 miesięcy, a przy codziennych ćwiczeniach lub koncertach co 6–12 tygodni. Wymień je, gdy pojawi się utlenienie lub matowe brzmienie.
Czym różnią się nazwy saz i bağlama?
W codziennym użyciu są stosowane zamiennie. „Saz” jest ogólniejszym tureckim słowem oznaczającym instrument, a „bağlama” to dokładna nazwa tej lutni o długim gryfie.
Czy saz akustyczny można podłączyć do wzmacniacza?
Tak, jeśli ma wbudowany przetwornik. Do pozostałych modeli lokalny lutnik może zamontować przetwornik; do regularnej gry scenicznej najlepiej wybrać fabryczny saz elektryczny.
