Cümbüş

Cümbüş to turecki banjo — bezprogowy krewniak udu z aluminiowym korpusem i membraną ze skóry, o jasnym, perkusyjnym brzmieniu, które wypełnia każde pomieszczenie. To młody instrument ze słynnym aktem urodzenia: wynalazł go w Stambule w 1930 roku lutnik Zeynel Abidin, a nazwę — oznaczającą po turecku „zabawę, hulankę, świętowanie” — nadał mu sam Mustafa Kemal Atatürk. W ciągu jednego pokolenia stał się charakterystycznym brzmieniem romskich wesel, wieczorów fasıl w meyhane oraz miejskiej ulicznej tradycji muzyki osmańsko-tureckiej. W Sala Muzik oferujemy standardowy cümbüş, smyczkowy sazbüş z długą szyjką, cümbüş yaylı tanbur o derwiszowskim głosie oraz cümbüş elektryczny — większość z sygnaturą oryginalnej rodzinnej pracowni Zeynel Abidin, która do dziś buduje te instrumenty w Stambule.

Szybki wybór

Rodzina cümbüş — która odmiana do jakiej muzyki?

To, co nazywa się „cümbüş”, to w rzeczywistości niewielka rodzina instrumentów zbudowanych na tej samej zasadzie: aluminiowe pudło i skórzana membrana. Każda odmiana należy do innego muzycznego świata:

Standardowy cümbüş vs sazbüş vs yaylı tanbur

Trzy instrumenty, jeden kształt korpusu, trzy zupełnie różne role w zespole. Skorzystaj z tej tabeli, aby wybrać:

Co decyduje o jakości cümbüş

Aluminiowy korpus

Charakterystyczne pudło cümbüş wykonane jest z wyoblanego aluminium — lekkie, rezonujące i niemal niezniszczalne w porównaniu z drewnianym udem. Dobrze wykonany korpus ma równą krawędź, żadnych odkształceń i idealnie równe gniazdo pod membranę. Wszystkie cümbüş Zeynel Abidin w tej kolekcji mają aluminiowe pudło według oryginalnej specyfikacji.

Membrana ze skóry lub syntetyczna

Płytą rezonansową jest naciągnięta membrana, podobnie jak w banjo. Dobra membrana ma jednolitą grubość, jest równomiernie naciągnięta na całym pudle i ściśle przylega do krawędzi. Membrany to materiał eksploatacyjny — można je ponownie naciągać, a w końcu wymienić (zobacz Zapasowa membrana do cümbüş).

Wykonanie bezprogowej szyjki

Szyjka cümbüş nie ma progów, tak jak w udzie. Jakość widać w prostoliniowości szyjki, gładkości podstrunnicy oraz precyzji siodełka i mostka. Źle wykonana szyjka powoduje brzęczenie o membranę; dobra pozwala strunie brzmieć czysto od pustej struny aż po najwyższe pozycje.

Wszystko do wymiany

Jedno z genialnych rozwiązań konstrukcyjnych, jakie Zeynel Abidin zastosował w 1930 roku: każdą część cümbüş można serwisować. Membrana, struny, szyjka, klucze — wszystko jest wymienne. Dbaj o cümbüş, a będzie służył przez pokolenia.

Rodowód rodziny Zeynel Abidin

Pracownia Zeynel Abidin w Stambule buduje cümbüş nieprzerwanie od 1930 roku. Gdy cümbüş nosi tę sygnaturę, powstał na oryginalnym oprzyrządowaniu i z taką samą kontrolą jakości, jak pierwszy cümbüş w historii — to nie kopia.

Krótka historia

Cümbüş narodził się w 1930 roku w Stambule. Zeynel Abidin, lutnik szukający głośniejszego i trwalszego instrumentu ludowego, wyoblał aluminiowe pudło, zamontował naciągniętą skórzaną membranę i bezprogową szyjkę w stylu udu, tworząc pierwszy prototyp. Zaniósł go Mustafie Kemalowi Atatürkowi, który podobno, usłyszawszy grę, wykrzyknął „cümbüş!” — tureckie słowo oznaczające hulankę i świętowanie — i nazwa się przyjęła.

W ciągu dekady cümbüş rozpowszechnił się w całej Turcji. Głośny, jasny i odporny na warunki pogodowe aluminiowy korpus uczynił go ulubionym instrumentem romskich (cygańskich) wesel, gdzie musiał konkurować z klarnetami, darbukami i tańczącym tłumem. Stał się centralnym elementem wieczorów fasıl w meyhane — długiej stambulskiej tradycji jedzenia, rakı i muzyki na żywo łączącej klasykę z folkiem. Odmiany smyczkowe (sazbüş i cümbüş yaylı tanbur) pojawiły się później, gdy rodzinna pracownia przeniosła ten pomysł na inne muzyczne terytoria.

Dziś cümbüş przeżywa silny renesans. Młodsi muzycy sięgają po niego we wszystkim — od tradycyjnego fasıl po elektryczny fusion — a pracownia Zeynel Abidin nadal buduje je w Stambule dokładnie tak jak zawsze.

FAQ