Darbuka: Türk ve Mısır Tipi Goblet Davullar

Darbuka (doumbek, derbeki ya da Arapçasıyla tabla olarak da bilinir), Orta Doğu müziğinin ritmini taşıyan goblet biçiminde el davuludur — Kahire düğünlerinden İstanbul meyhanelerine, oryantal topluluğuna kadar her yerde. Sala Muzik'te ailenin tamamını bulursunuz: derin basıyla Mısır (İskenderiye) tipi alüminyum darbukalar, sedef kakmalı ve berrak teknli Türk darbukaları, stüdyo mühendislerinin peşinden koştuğu sıcak ahşap tonlu geleneksel küp darbukalar. Buradaki her davul, on beş yıldır birlikte çalıştığımız İstanbul'lu perküsyon ustaları tarafından yapılmış ya da onlardan tedarik edilmiştir.

Müzisyen türüne göre hızlı seçim

Darbuka ailesi — doğru gövdeyi seç

"Darbuka" tek bir enstrümanın adı değil, birbirine yakın birkaç davulun ortak adıdır. Gövde malzemesi ve ağız profili, sesi ve hangi müziğe yatkın olduğunu değiştirir. Türe göre göz atın:

Mısır mı, Türk mü — hangisiyle başlamalı?

İkisi karıştırılmaya müsait ama farklı çalma teknikleri üzerine kurulmuştur. Mısır (İskenderiye tipi) darbukanın ağzı yuvarlak ve kapalıdır — ele rahat gelir, parmakları açmaz, dum daha derin ve dolgun çıkar. Başlayanların ve modern Arap müziğinin neredeyse tümü için doğru seçim odur. Türk darbukası ise ağzı dışa açık, keskin köşeli olur; ileri seviye çalarların Mısır ağzında yapamayacağı split-finger çırpma ve şakırtıları mümkün kılar. Sesi güzeldir ama ilk bir ay parmakları affetmez.

Boyut da önemli: solo (22 cm deri, ~8.75 inç) standart genel kullanım boyutu; sombaty (23 cm, ~9 inç) biraz daha büyük, vokal eşlikleri için daha derin sesli; doholla (büyük bas) ritmin altına oturur, genellikle dize konularak çalınır.

Ne darbukayı kaliteli yapar

Turist dükkanı darbukasıyla profesyonel enstrüman arasındaki farkı üç şey yaratır: gövde işçiliği, deri kalitesi ve akort donanımı.

• Gövde — tek parça döküm alüminyum, pres veya saclama alüminyumdan ağır ve daha rezonanslıdır. Bakır gövde (Emin EP-001B gibi) daha da ağır, en koyu bası verir. Küp/seramik gövde dayanıklılıktan vazgeçer ama sıcaklık kazandırır — en geleneksel sesi verir, ne var ki düşürülürse kırılır.
• Deri — ayarlanabilir sentetik deriler (Mylar, sentetik balık derisi) nem değişimlerinde akordu tutar, yolculuğa dayanır — çoğu çalar için doğru tercihtir. Doğal keçi veya balık derisi ise daha sıcak ve vokal bir ton verir ama havaya tepki verir, bakım ister. Profesyonel stüdyo davulları kayıtta gerçek deri, yolda sentetik kullanır.
• Akort somunları — sayın. Altı somun çalışan minimumdur; sekiz somun daha eşit gerilim ve akort kararlılığı sağlar. Dişlerin temiz, somunların anahtarla yumuşakça döndüğüne dikkat edin.
• Ağız bitimi — özellikle Türk darbukasında ağız pürüzsüz ve düzgün radyusta olmalı. Pürüzlü ağız ilk bir saat çalışmada parmakları üşütür.
• Sedef kakma — gerçek sedef elle kesilir, yerleştirilir ve cilalanır; baskı sahte sedef fotoğraflarda benzer durur ama düzdür, parmak altında plastik hisseder. Bizimkiler gerçek.

Kısa tarih

Goblet davul bilinen en eski enstrümanlardan biridir — Mezopotamya mezarlarında MÖ 1100'lere kadar uzanan küp örnekleri vardır, temel biçim üç bin yılda neredeyse hiç değişmemiştir. Enstrüman Arap dünyasına, Anadolu'ya, İran'a, Balkanlar'a ve Kuzey Afrika'ya yayılırken yerel adlar (darbuka, doumbek, derbake, tabla, zarb, tombak) ve teknikler kazandı. Modern alüminyum gövdeli darbuka 20. yüzyılın ortalarında Mısır'da doğdu — Kahire atelyeleri geleneksel küp biçimini daha hafif, hava koşullarına dayanıklı metal bir gövdeye uyarladı; çoğu profesyonel müzisyenin bugün çaldığı darbuka odur. Hossam Ramzy, modern split-finger Türk tekniğinin mimarı Mısırlı Ahmet ve YouTube/Instagram'da yükselen yeni solist kuşağı, darbukayı eşlik enstrümanı olmaktan dünya müziğine, caz füzyona ve çağdaş solo performansa taşıdı.

Sorulan sorular