İyi Bir Bağlama Nasıl Seçilir? Saz Alma Rehberi
Türk halk müziği enstrümanları arasında bağlama en önemlilerinden biridir ve geleneksel Türk müziğinde, halk hikâyelerinde çok büyük bir rol oynar. Kimi zaman saz diye anılır; saz sözcüğü Farsçada yalnızca “enstrüman” anlamına gelir. Türkçede bağlama ve saz bir ölçüde birbirinin yerine kullanılır. Sesinde hüzünlü bir yan olsa da bağlama, Anadolu’nun her yerinde bir eğlence enstrümanı olarak da kullanılır. Bağlamanın atası, eski Türk destanlarında sıkça anılan kopuzdur. 1500 yıldan uzun bir geçmişi olan kopuz, Orta Asya’nın Türk boyları tarafından çalınmış ve Anadolu’ya ozanlar aracılığıyla getirilmiştir. Zaman içinde kopuz, armut biçimli teknesi ve perdeleri olan bağlamaya dönüşmüştür. Bağlamanın standart ölçüleri hâlâ belirlenmiş değildir; bu yüzden tekne ve sap, bağlama çalanın beklentilerine göre değişebilir. Bir bağlama alırken teknenin malzemesi, sapın uzunluğu ve işçiliğin inceliği belirleyici olabilir.
Temelde bağlamanın, birlikte çalınan üç tel grubuna ayrılmış yedi teli vardır. Bağlamanın üç ana bölümü vardır: tekne, göğüs (kapak) ve sap. Perdeler sapa misinayla bağlanır; böylece yerleri ayarlanabilir. Bağlama genellikle gitar penasına benzeyen, 2.5 cm uzunluğunda esnek bir tezeneyle çalınır. Bazı yörelerde parmak uçlarıyla ya da tırnakla da çalınabilir.
Kaliteli Bir Bağlamayı Ne Belirler?
Hangi tür bağlamayı çalmayı düşünürseniz düşünün, enstrümanınızı almadan önce bakmanız gereken birkaç özellik var. Öncelikle enstrümanda çatlak ya da çizik olmadığından emin olmalısınız. Bağlamanın sapı kesinlikle düz olmalı; tellerin perdelere değmemesi, aynı zamanda perdelerden çok da uzak durmaması büyük önem taşır. İdeal olarak teller ile perdeler arasındaki açıklık 3 mm’dir. Bu açıklık büyüdükçe çalmak zorlaşır. Bağlamanın yapımında kullanılan malzeme de çok önemlidir. Farklı ağaç türleri farklı sesler verir; genellikle dut, ardıç, kayın, ladin ya da ceviz ağacı kullanılır.
Hangi Tür Sazı Almalıyım?
Anadolu’nun çeşitli yörelerinden gelen farklı bağlama türleri vardır; ancak müzik zevkinize ya da çalış tekniğinize uygun bağlamayı seçerken akla ilk gelen soru, uzun sap mı yoksa kısa sap bağlama mı alınacağıdır. Bu iki tür, tarzınız üzerinde önemli rol oynayabilir. Bağlamaya yeni başlayan birine verilecek en iyi öğüt, bu iki bağlama türü arasındaki farkları bilmesi gerektiğidir.
Uzun sap bağlama geleneksel türdür ve tanınmış birçok bağlama icracısı tarafından çalınır. 23 perdesi vardır. 70’li yıllarda perde sayısı 19’a indirilerek kısa sap bağlama ortaya çıkmış; bir ezgiyi çalarken büyük atlamalar yapma zorunluluğu ortadan kalktığı için icracının daha rahat çalması sağlanmıştır.
Sapların uzunluğuna bağlı olarak bağlamaların tekne ölçüleri de değişir. Ayrıca tellerin kalınlığı da farklılaşır. Kısa sap bağlamanın tekne uzunluğu 38 ile 42 cm arasında değişir. Uzun sap bağlamanın tekne uzunluğu ise 41 ile 45 cm arasında olabilir. Kısa sap bağlamalarda 0.18 mm, uzun sap bağlamalarda ise 0.2 mm kalınlığında teller kullanılır.
İster uzun sap ister kısa sap olsun, tarzınız ne olursa olsun, size ince işçilikli el yapımı bağlamalar sunuyoruz. Geniş bağlama seçeneklerimiz arasında, zevkinize ve tarzınıza uygun bağlamayı ya da bağlamayla ilgili ürünleri bulacağınıza güvence veriyoruz.
Yorum yapın