İran Çalgıları: Tar, Setar, Santur ve Tonbak Rehberi

Her ülkenin kendi sanatı vardır. Bu sanatların birbirinden ayrılmasının temelinde, o bölgede yaşayan insanların beğenileri yatar. Duygular farklı olduğunda ortaya koydukları sanat da çeşitlenir. Örneğin İran müziği anıldığında, konu hakkında hiçbir şey bilmesek bile kulağımızda bir ritim canlanır. Bunun nedeni, her ulusun müzik kültürünün yıllar içinde kuşaktan kuşağa aktarılmış olmasıdır.

İran müziği dediğimiz müziğin kökeni Pers İmparatorluğu'na dayanır; bu yüzden Fars müziği demek de yanlış olmaz. 20. yüzyıldaki gelişmelere paralel olarak toplumun her katmanında sosyal değişimler başladı. Persler, müzik kültürlerini geliştirerek yeni Fars çalgılarını çalmaya başladı.

Fars çalgıları üç kategoriye ayrılır: klasik, batı ve halk. Her kategorideki çalgının tınısı ve özellikleri farklıdır.

Fars Çalgıları Nelerdir?

Müziğin insanlığın başlangıcından beri var olduğunu söylemek mümkündür; ancak müziğin varlığından daha önemlisi, müziği icra etmek için kullanılacak bir çalgı bulmaktı. Eski çağlarda teknolojinin bugünkü kadar gelişmiş olmadığı, hatta hiç bulunmadığı söylenebilir. Bu yüzden insanlar kendi emekleriyle, bir tahta parçasından bile çalgı üretmeye başladı. O dönemde bile her çalgının kendine özgü bir tavrı, tasarımı ve sesi vardı. Kimi çalgılar telliydi, kimisi vurmalı. İnsanlar tahta parçalarını oyarak ve farklı şeyler söyleyerek yeni sesler çıkarmaya başladı.

İran denince akla gelen en tanınmış çalgılar şunlardır:

Tar

Fars tarı, İran kökenli geleneksel bir telli çalgıdır ve klasik Fars müziğinin en önemli çalgılarından biridir. Ayırt edici çift tekneli bir gövdesi vardır; bu gövde genellikle dut ağacından oyulur ve hayvan derisinden yapılan ince bir zarla kaplanır. Çalgının altı metal teli bulunur ve geleneksel olarak pirinçten ya da kemikten yapılan küçük bir mızrapla çalınır.

Tar, zengin ve tok bir ses üretir; bu ses son derece anlatımlıdır ve onu hem solo icralar hem de topluluk içinde çalmak için ideal kılar. Karmaşık ezgileri ve ince süslemeleriyle bilinen Fars müziğinin duygusal derinliğini aktarmada merkezî bir rol üstlenir.

Tanbur

Fars çalgılarından tanbur (Tambour), dut ağacından yapılır. Uzun bir sapı ve armut biçimli bir gövdesi vardır. Sesin dışarı çıkmasını sağlayan dut ağacı tabakası üç ya da dört milimetre kalınlığındadır. Farklı seslerin çıkmasını sağlayan delikleri vardır. Çalgının dört teli ve on dört kromatik perdesi bulunur.

Setar

Setarda iki çelik, iki de pirinç tel bulunur. Fars çalgılarından setarın klavyesinde 25-26 perde vardır. Setar dut ağacından üretilir; normal koşullarda ölçüleri 85x20 cm'dir. Setar hassas bir çalgıdır. Doğrudan tırnakla çalınır, mızrap gerekmez.

Santur

Santur, sahip olduğu sesler sayesinde her yaş grubunda sevilen bir Fars çalgısıdır. Santurun 72 teli vardır. Tel sayısının yüksekliği, santurun çok yönlü bir İran çalgısı olduğunu gösterir. Teller, ahşap bir eşikle desteklenen dörder tellik gruplar hâlindedir.

Kemançe

İran kemançesi tek telli bir yayla çalınır ve dört metal teli vardır. Biçim olarak uzun saplı, ahşap bir yarım küreyi andırır. Ahşap yarım küre genellikle koyun derisinden bir zarla kaplanır.

Tonbak

Davul gibi içi boş bir çalgıdır. Tek bir ahşap parçadan oluşur; iç boşluğu oyuktur. Gövdenin üst kısmı keçi ya da koyun derisinden bir zarla kaplanır. Diğer davullara göre daha yumuşak tiz sesleri vardır.

Def

20. yüzyılda bu çalgı İran'da sufiler tarafından kullanıldı. Davul gibi büyük, yuvarlak ve çok incedir. Bugün İran'da oldukça yaygındır.

Fars neyi

Nefesli bir Fars çalgısıdır. Altı perde deliği olan boğumlu bir kavaldır. Neyden hava üflendiğinde sesler ortaya çıkar. İlk bakışta zor görünse de özenli bir çalışmanın ardından çok basit olduğu anlaşılır.

Dozaleh

Eski bir çalgıdır; İran'daki ilk nefesli çalgılardan biridir. Bu çalgının her kamışında 5 ila 7 delik bulunur.

İlginizi çekebilir: Elektro Saz Nedir? Nasıl Çalınır?

Fars Çalgıları Hakkında Her Şey

Fars çalgıları geniş bir yelpazeye ve etnik çeşitliliğe sahiptir. İran'da pek çok farklı çalgı bulunur. Bugün İran'ın farklı bölgelerindeki halklar, yapısı ve ses karakteri birbirinden ayrılan çalgıları hâlâ üretiyor ve kullanıyor.

İran'ın bölgelerinde, oradaki yaşam biçimleri ve ulaşılabilir imkânlar sayesinde çok çeşitli müzikal özellikler ve çalgılar bulunur. Bazı İran çalgıları zamanla ortadan kalkmış olsa da geleneksel çalgılar pek çok bölgeyi etkilemiş ve onlara ilham vermiştir.

Bu çalgıların çoğunun ses genişliği 2,5 oktavdır. Bu çalgıların icrası insan sesinden daha tiz ve daha hızlıdır.

Satılık Fars Çalgıları

İran müzik kültürüne ait pek çok çalgı vardır. Tamamen kendine özgü malzemelerinden yapılmış birinci kalite ürünleri sitemizde kolayca bulabilirsiniz. Salamuzik.com, satın alabileceğiniz Fars çalgılarından çok kapsamlı bir seçki sunar. Tüm sonuçları ayrıntılı biçimde inceleyebilir, dilerseniz satın alabilirsiniz.

Sala Muzik olarak size en iyi hizmeti sunmayı hedefliyoruz. Tüm ürünleri sizin için sayfamızda topladık. Daha fazla bilgi ve ürün için bizi takip edin.

İlginizi çekebilir: Suriye Udu ile Diğerleri Arasındaki Fark